یبوست بچه؛ علت ها، علائم و راه های کمک به نوزاد و کودک

یبوست بچه یعنی دفع مدفوع سفت و خشک که با درد و زور زدن همراه است، نه فقط تعداد کم دفعات دفع. زور زدن و قرمز شدن صورت نوزاد هنگام دفع مدفوع نرم معمولا طبیعی است و یبوست نیست. در مقاله ی فارس رعنا تفاوت یبوست واقعی با حالت طبیعی، علائم، علت های شایع، راهکارهای عمومی بر اساس سن، روش پایش با پوشک و علائم هشدار را توضیح می دهد. این مطلب جایگزین نظر پزشک اطفال نیست.

یبوست بچه چیست؟

یبوست یعنی مدفوع سفت، خشک و دشوار که عبور آن برای کودک دردناک است. ملاک اصلی، حالت مدفوع و راحتی دفع است و تعداد دفعات به تنهایی ملاک نیست. بعضی نوزادان شیرمادرخوار بعد از چند هفتگی ممکن است چند روز مدفوع نکنند و بعد مدفوع نرم و طبیعی داشته باشند و این لزوما یبوست نیست.

تفاوت یبوست با زور زدن طبیعی نوزاد

بسیاری از والدین نگران زور زدن نوزاد می شوند. جدول زیر کمک می کند تفاوت را تشخیص دهید.

علائم یبوست در نوزاد و کودک

• مدفوع سفت، خشک و شبیه گلوله یا نخود
• گریه و بی قراری هنگام دفع
• شکم سفت یا متورم
• کم اشتهایی
• خط خون روی سطح مدفوع به دلیل زخم کوچک اطراف مقعد
• نگه داشتن مدفوع و جمع کردن پاها یا سفت کردن بدن در کودک بزرگ تر

علت های شایع یبوست بچه

یبوست در کودکان یکی از مشکلات شایع گوارشی است که می‌تواند باعث دل‌درد، نفخ، کاهش اشتها و سخت شدن دفع مدفوع شود. بسیاری از والدین هنگام مواجهه با این مشکل به دنبال پاسخ این سؤال هستند که علت یبوست بچه چیست و چگونه می‌توان آن را برطرف کرد؟ شناخت علت‌های شایع یبوست در کودکان به والدین کمک می‌کند تا با آگاهی بیشتری از سلامت فرزند خود مراقبت کنند و در صورت نیاز، برای درمان مناسب به پزشک مراجعه کنند.

۱. تغییر تغذیه

شروع غذای کمکی، تغییر از شیرمادر به شیر خشک یا تغییر نوع شیر خشک اغلب در همان روزها یبوست ایجاد می کند، چون دستگاه گوارش باید به غذای جدید عادت کند.

۲. کم بودن مایعات و فیبر

در کودکان بزرگ تر، کم بودن فیبر (میوه، سبزی و غلات کامل) و مایعات کافی مدفوع را سفت می کند. مصرف زیاد غذاهای کم فیبر مثل نان سفید و بیسکوییت هم بی تاثیر نیست.

۳. نگه داشتن مدفوع

اگر کودک یک بار دفع دردناک را تجربه کند، ممکن است از ترس درد مدفوع را نگه دارد و این کار مدفوع را سفت تر می کند و چرخه ی یبوست را ادامه می دهد. در دوران آموزش توالت هم شایع است.

۴. تهیه ی نادرست شیر خشک

اگر پودر شیر خشک بیش از دستور بسته در آب حل شود، شیر غلیظ می شود و ممکن است یبوست و کم آبی ایجاد کند. نسبت پودر و آب را دقیقا مطابق دستور روی بسته رعایت کنید.

۵. بیماری و داروها

تب، کم آبی و بعضی داروها و در موارد نادر بیماری های زمینه ای می توانند باعث یبوست شوند. اگر یبوست از ابتدای تولد وجود دارد یا همراه علائم دیگر است، حتما به پزشک مراجعه کنید.